باب سوم : صفات حروف پس از اتمام بحث مخارج حروف ، لازم است دربارهء صفات آنها روشنى انداخته شود تا هر حرف همان‌گونه كه از مخرج خاص خودش ادا مىگردد ، صفاتى كه دارد نيز در نظر گرفته شود . صفات ، جمع صفت به معناى حالت و چگونگى شىء است و در اصطلاح تجويد ، عبارت از كيفيت ايجاد و خروج حرف از مخرج مىباشد . حروف هم‌مخرج به وسيلهء صفاتى كه دارند از يكديگر متمايز مىشوند . علماى تجويد صفات حروف را به دو دسته تقسيم كرده‌اند : صفات اصلى و صفات فرعى كه درباره هر كدام به طور مشروح بحث مىشود . صفات اصلى ( متضاد ) حروف اين صفتها در اصل و ذات حرف موجود بوده ، هيچ‌گاه از آن جدا نمىشود ، صفات اصلى ، ده صفت هستند كه دوبه‌دو ضد همند و از اين جهت كه دو صفت ضد در يك حرف جمع نمىشوند ، به اين صفات « متضاد » نيز گفته مىشود كه عبارت‌اند از : « جهر - همس ، شدت - رخوت ، استعلاء - استفال ، اطباق - انفتاح ، اصمات - اذلاق » كه در زير به توضيح آنها مىپردازيم :